Graboń, Traktat

Krzysztof Graboń

Traktat kulturalno-historyczny sanockiego poety

Sanocki poeta niejednokrotnie wędruje swoimi myślami do początku XX i XIX wieku. W swojej poezji wyraża aspekt kulturowo-hiostoryczny, np. szczegółowy opis postaci na zdjęciu - albo kiedy podmiot liryczny mówi o swojej prababce. Pamiątki rodzinne, które każdy gdzieś przechowuje, są częścią kultury, które tworzą małe muzeum i będą przekazywane z pokolenia na pokolenie. Tworzą one zupełnie równoległą rzeczywistość:

Testimonium ortus et baptismi:
Metryka nasze prababki Klary,
Bereska za Hoczwią, rok 1809

Istnienie człowieka zostało zamknięte w dwubiegunowości. Poeta tym dwóm biegunom nadaje filozoficznie przeciwstawne nazwy. Nawiązał do Księgi Rodzaju, zwłaszcza do sceny, kiedy to Bóg stwarza pierwszego człowieka imieniem Adam:

A Klara już w klamrze narodzin i śmierci
Ubrana w ciało, rozebrana z ciała

oraz wskazuje na duszę człowieka, tak jak wskazane to zostało w Ewangelii wg św. Mateusza 10,28: „ Nie bójcie się tych, którzy zabijają ciało, lecz duszy zabić nie mogą. Bójcie się raczej Tego, który duszę i ciało może zatracić w piekle”. Poeta, nawiązując do staropolskiego dialogu, przeprowadza ze sobą wywiad, kreśli własną odpowiedź na pytanie kim jest - albo próbuje odpowiedzieć na pytanie, jakie relacje wiążą go z innymi.
Samo pojęcie religii w kulturze jest wieloznaczne. Religia, oczywiście, jest podstawową częścią kultury. Ludzie we wszystkich religiach tak samo wierzą, różnią się tylko sposobem oddawania czci, formą obrzędów. Jednak religię można podzielić na dwa ideologiczne nurty. Pierwszy nurt to wiara, wg której dominującym czynnikiem jest miłość do drugiego człowieka. Drugi aspekt jest przeciwny, ponieważ są to idee wiary w Szatana jako Boga - głównie widoczne w działalności sekt. Poeta przestrzega przed tym drugim aspektem ideologicznym, gdyż miłość jest w tej formule jednie pustym hasłem ideologicznym.

Janusz Szuber,Pianie kogutów, wyd. Społeczny Instytut Wydawniczy Znak, Kraków 2008